Gülşehir Açık Saray Müzesi

Açık Saray Müzesi, Nevşehir iline bağlı Gülşehir ilçesinin yaklaşık 3 km kuzeyinde yer alan, Kapadokya Bölgesi’nin dikkat çekici kaya yerleşimlerinden biridir. Volkanik tüf kayalara oyularak oluşturulan yapı topluluğu, genel olarak Bizans Dönemi’ne, yaklaşık 10–11. yüzyıllara tarihlendirilmektedir.

Alan içerisinde dokuz büyük avlulu kaya kompleksi ile birlikte kiliseler, yaşam alanları, ahırlar ve savunma amaçlı sığınaklar bulunmaktadır. Yapı cephelerinde yer alan süslemeler ve at nalı biçimindeki nişler, dönemin mimari ve estetik anlayışını yansıtmaktadır. “Mantar Kaya” olarak adlandırılan doğal oluşum, alanın en belirgin simgelerinden biridir.

Açık Saray’ın kullanım amacına ilişkin kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Araştırmalarda buranın bir manastır kompleksi, askerî amaçlı bir merkez, üst düzey yöneticilere ait bir konaklama alanı ya da at yetiştiriciliği yapılan bir tesis olabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmaktadır. Yazılı kaynakların sınırlı olması, yapının işlevine dair yorumların çeşitlenmesine neden olmaktadır.

Ziyaretçilere açık olan bu alan, Kapadokya’daki klasik peri bacalarından farklı olarak daha geniş ve planlı mimarisiyle öne çıkar ve yılın büyük bölümünde gezilebilmektedir. Açık Saray Müzesi, okul dışı eğitim faaliyetlerinde tarih, mimari, arkeoloji ve coğrafya dersleri kapsamında alan gezileri için uygun bir öğrenme ortamı sunmakta; öğrencilerin gözlem, yorumlama ve kültürel miras bilinci geliştirmelerine katkı sağlamaktadır.